Монгол Улс демографийн чимээгүй боловч гүнзгий өөрчлөлтийн үе шатанд оржээ. Төрөлт буурсаар хүн амын цэвэр өсөлт сүүлийн 20 жилийн хамгийн ёроолын цэгт тулаад байна. 

🤱 Оргил руу тэмүүлсэн 10 жил

2013 он хүртэл 1988 онд тогтоогдсон төрөлтийн рекорд эвдэгдээгүй байлаа. Өөрөөр хэлбэл, 2006 оноос хойш төрөлтийн тоо нэмэгдсээр 2013 болон 2014 онд жил дараалан шинэ рекорд тогтоосон юм. Хүн ам хурдтай тэлсэн тус хугацаанд 1000 хүнд ногдох хүн амын цэвэр өсөлт 10.3 нэгжээр нэмэгдсэн юм. Харин өнөөдөр байдал орвонгоороо эргэжээ. Өнгөрсөн оны нийт төрөлтийн тоо жилийн өмнөхөөсөө 5.8%, 2014 оны рекордоос 31.6% тус тус буурч 56.7 мянга болов. 

• 📌 Буурсан гэхдээ… Нөгөө талд нас баралт 18.1 мянга болж жилийн өмнөхөөсөө буурсан харагдаж байгаа ч 1934 оноос хойших жилийн дундаж нас баралтаас 3 мянгаар өндөр хэвээр байгаа юм. Түүхэн дүнг харвал нас баралтын тоо 1970 оноос хойш 16 мянга орчимд хэлбэлзэж ирсэн ч 1984 он болон 2021 оны Ковид-19-ийн үеэр огцом өсөж 20 мянгыг давж байв.
• 🫣 Харьцаа алдагдав: Бас нэг анхаарах зүйл нь нас баралтад эзлэх хүйсийн харьцаа. Одоогоос 90 жилийн өмнө эрэгтэйчүүдийн нас баралтад эзлэх хувь 50.4% буюу энэ тэнцүү байсан бол одоо энэ тоо 64.3% болжээ. 

‼️ Цэвэр өсөлт буурсаар

Сүүлийн 6 жил төрөлтийн тоо тасралтгүй буюу жилд дунджаар 3.8 мянгаар буурч байгаа нь 1000 хүнд ногдох хүн амын цэвэр өсөлтийн хэмжээг сүүлийн 20 жилийн хамгийн бага утга буюу 11.1-д хүргэв. Энэ бол түр зуурын үзэгдэл бус, харин ирэх арван жилүүдэд Монголын хөдөлмөрийн зах зээл, тэтгэврийн тогтолцоо, эдийн засгийн өсөлтөд нөлөөлөх бодит дохио юм. 

• 🤕 Хэрэв энэ хандлага хэвээр үргэлжилбэл, хөдөлмөрийн насны хүн амын өсөлт саарах, хүн амын ачаалал хэтрэх, эдийн засгийн дунд болон урт хугацааны өсөлтийн суурь сулрах эрсдэл учирна.

Тиймээс манай хүн амын бодлого зөвхөн төрөлтийг уриалах уриа лоозон биш орон сууц, өрхийн орлого, эмэгтэйчүүдийн хөдөлмөр эрхлэлт, хүүхэд асаргааны үйлчилгээ, хотжилт, амьдралын өртөг зэрэг суурь асуудлуудтай уялдах шаардлагатай болж байна. Хүүхдийн мөнгө, цалинтай ээж хөтөлбөр үр нөлөөтэй биш гэдгийг ухаар гэдэг маш том дохио шүү. Асуудлаа халамжаар биш бүхлээр нь шийдэх хэрэгтэй байна.