Мега, метро, дүүжин гүүр, дэд төв гэсэн үгсээр тоноглогдсон нийслэл маань төсөвтөө тодотгол хийлээ. Нийслэл хотноо амьдардаг хэн бүхэн анхаарлаа хандуулна уу. Тодотголоор төсвийн алдагдал ₮1.6 их наяд болсон шүү. 

🫤 Трэнд: Жилдээ нэг тодотгодог юм аа, хө

Өнгөрсөн жил төсвийн жил эхлээд дөнгөж 51 хоногийн нүүрийг үзэж байхад тодотгол ярьж байв. Бүр тэрний өмнөх, түүний өмнөх жил ч нийслэлийн төсвийг тодотгож байсан. Хэдий ийм ч төсвийн алдагдал нь нэг их биш буюу өнгөрсөн жил л дээд хэмжээ болох ₮258 тэрбумд хүрч байв. Харин энэ жилийн тухайд төсвийн орлогоос зарлагыг хассан дүн бүхэл бүтэн ₮1.6 их наяд. Улс нь арай чүү алдагдалгүй төсөв баталж байхад нийслэл юу болоод байна аа?

• 💰 Тэнгэрлэг тодотгол: Тодотголоор нийслэлийн нийт орлого ₮4.1 их наяд байгаа. Үүний 85%-ийг татварын орлого бүрдүүлнэ. Тэр дундаа тал хувийг нь хувь хүний орлогын албан татвар бүрдүүлэх юм шүү. Харин нөгөө талд ₮5.7 их наядын зардал гаргана. Энэ том дүнгийн 67.4% нь барилга байгууламж шүү дээ, Цэндцэрэн минь.

🧐 Хэр их мөнгө вэ? 

₮1.6 их наядын алдагдал гэдэг бол нийслэлийн өнгөрсөн жилийн төсвийн орлогын 51.6%, 2021 оны бүтэн жилийн төсвийн орлоготой нь тэнцэх дүн. Дөрөвхөн жилийн өмнө олдог байсан орлоготойгоо дүйх алдагдал. Системийн 5 банкийг оцойтлоо ашиг оллоо гэдэг. Тэд 2024 онд бөөндөө нийлж байж л энэ алдагдалтай дүйх буюу ₮1.7 их наядын цэвэр ашигтай ажилласан. Нэмээд энэ мөнгөөр 2 ширхэг Чингис хаан олон улсын нисэх буудал шиг буудалтай болж болох билээ.  

🔍 Юу хийх гээд байгаа юм бэ?

Өчигдөр л гэхэд нийслэлээс зогсоол барина гэж зарлав. Заа тэгээд зам, гүүр, метро гээд нийслэл шиг ажилтай, бүтээн байгуулалттай газар алга. Нэмээд $500 саяын бондынхоо санхүүжилтээр дэд төв барих гэж байгаа. Энэ бүхний цаана ажиллаж байгаа хүмүүсийн 2025 оны цалин, урамшуулал ₮227 тэрбум. Үүний ердөө 44% нь үндсэн цалин үлдсэн нь нэмэгдэл, урамшуулал. Үгүй бас болоогүй ₮3.4 тэрбумаар томилолтод явж, зочид авч ирэх нь. 

Эцэст нь… Хотын төсөв өндөр алдагдалтай байх нь бизнес, хөрөнгө оруулагчдад эрсдэлийн дохио болж, нийслэлд хийх хөрөнгө оруулалтаа хойшлуулах магадлалтай. Энэ эрсдэл дүүрч гэхэд ийм хэмжээний алдагдал хүлээчихээр дараа жилүүдэд төсвийн хуваарилалт, өнөө том төслүүд яах вэ, энэ алдагдлыг ямар эх үүсвэрээр аргацаах вэ.