Хэрвээ Монгол Оюу толгойн ордыг ашиглаагүй бол ямар байдалтай байх байсан бол? Энэ талаар бодож байсан уу? MMCG компанийн энэ талаар хийсэн судалгааны үр дүнг сонирхъё.

🔻 Агшиж хатангирших байж гэнэ

2010 оноос хойших бодит эдийн засгийн өсөлтийг харвал жилийн дундаж нь 6.2% байж. Үүнд мэдээж Оюу толгойн нөлөө буюу татсан хөрөнгө оруулалт, гаргасан экспорт, төлсөн татвар, хийсэн худалдан авалт зэрэг нь орж тооцогдсон гэсэн үг. Харин энэ бүх нөлөөг нь авч хаяад харвал тус 15 жилийн 8-д нь эдийн засаг агших байсан буюу дундаж нь -3.8% байх байсан гэсэн үр дүн гарчээ.

• 🧠 Нөөцөд эзлэх хувь: Цаашлаад 2010-2024 онд Оюу толгой төсөлд орж ирсэн гадаадын хөрөнгө оруулалт $19.2 тэрбум байж. Энэ нь улсын нийт гадаад валютын нөөцийн дунджаар 41.9%-ийг бүрдүүлж иржээ.

⛏️ Уул уурхайн хамаарал

Ганц Оюу толгой гэлтгүй уул уурхайн салбарын томоохон компаниудын төсвийн орлого, экспортод оруулж буй хувь нэмэр асар их. Тус салбарын ТОП-10 ААН-ийн 2024 онд бүрдүүлсэн татварын орлого л гэхэд ₮8.2 их наяд байгаа нь улсын нийт татварын орлогын ⅓-тэй дүйнэ. Лавшруулаад харвал, уг ₮8.2 их наядын орлогын ихэнх буюу 69.4%-ийг ЭТТ, Эрдэнэт үйлдвэр, Оюу толгой гэсэн 3 компани л бүрдүүлжээ. 

• 🧶 Үүнээс гадна уул уурхайн компаниудын татварт АМНАТ хамгийн том хэсгийг бүрдүүлдэг. Энэ утгаараа ҮСХ-ны статистикаас уул уурхайн салбарын төсөв төвлөрүүлсэн АТЗТ болон АМНАТ-ийн нийлбэр дүнг харвал 2025 онд 8 жилийн өмнөхөөсөө 6.7 дахин нэмэгдэж ₮2.4 их наяд болсон аж. 
• 📌 Боломж ба эрсдэл: Уул уурхайн төслүүд Монголын эдийн засгийг чирч байгааг ердөө 1 төслийн нөлөөнөөс харж болж байна. Гэхдээ 1, 2 том төсөлд хэт төвлөрөх нь эдийн засгийг түүхий эдийн үнийн савлагаанд эмзэг болгодог. Тиймээс стратегийн ач холбогдолтой бусад орд, дэд бүтцийн төслүүдийг үе шаттай хөдөлгөх нь илүү тогтвортой өсөлтийн үндэс болохоор байна даа.

Нэмж дурдахад, MMCG-н энэхүү судалгаа нь зөвхөн Оюу толгойн эдийн засагт үзүүлж байгаа хувь нэмрийг дата дээр тулгуурлан олон үзүүлэлтээр гаргасан бөгөөд гэрээний маргаантай холбоотой ямар нэгэн дүгнэлт байгаагүй гэдгийг санаарай. 📝