Өнгөрсөн 7 хоногт Оюу толгой ордыг эзэмшигч 2 тал буюу Монгол Улсын Засгийн газар болон Rio Tinto (RIO) групп хэлэлцээр хийж эхэлсэн. Энэ асуудал юу болж байна вэ? 

🤝 Тохиръё хө

Энэ удаагийн хэлэлцээрээр 2 тал Оюу толгойн хувь нийлүүлэгчдийн зээлийн хүүгийн хувь, менежментийн үйлчилгээний төлбөрийн асуудлыг шийдэхээр зорьж буй. Ингэхдээ ирэх оны 1 сарын 31-ний өдрийн дотор хувь нийлүүлэгчдийн зээлийн хүүгийн хувьтай холбоотой шийдэлд хүрэхийг эрмэлзэж байгаа аж. Хэрэв бүтэлгүйтвэл хугацаагаа сунгаад явах нь. 

🔍 Үндэслэл нь юу байв? 

Оюу толгойн 34%-ийг Монгол Улсын Засгийн газрын эзэмшлийг төлөөлж Эрдэнэс Оюу Толгой ХХК, үлдсэн 66%-ийг $RIO эзэмшиж байгаа. 2023 онд Оюу толгойн гүний уурхай ашиглалтад орсноос хойш олборлолт, өгөөж нь улам нэмэгдэж буй энэ үед Монголын талд оногдох өгөөж чухал. Харин ЗГ-ын талаас анх гэрээ байгуулахдаа Монголын тал Оюу толгойгоос 53%-ийн өгөөж хүртэнэ гэж заасан ч өнөөдөр 26%-27% орчмын л өгөөж хүртэж байна гэж үзжээ.

• 🧐 Эхний үр дүн: Одоогоор Оюу толгой төслийн зээлийн хүүг бууруулах хэлэлцээр амжилттай болж зээлийн хүүг бууруулахаар болсон. Уг зээлийн хүү одоогоор 11.3% байгаа бөгөөд хэр хэмжээгээр бууруулахыг хараахан тохироогүй байгаа бөгөөд манай зээлжих зэрэглэл нэмэгдэж байгаа нь хүү багасах гол үндэс болж буй. Хүү буурснаар улсын төсөв, баялгийн сан, улсын валютад орж урсгал нэмэгдэх юм. 
•  🔺 Тодруулбал: ЗГ Оюу толгойн хөрөнгө оруулалтын гэрээг 2009 онд, дараа жил нь хувьцаа эзэмшигчдийн гэрээг байгуулсан. Оюу толгойн төсөл 17 жил үргэлжлэхэд нийт $26 тэрбумын хөрөнгө оруулалт шингэсний 76% орчим нь зээл. Хувь эзэмшлийн хувьд уг зээлийн 34%-ийг ЗГ хариуцах ёстой. Энэ зээлийн хүүг л бууруулах гээд байгаа хэрэг. 

🗣️ Хэзээ цэгцрэх вэ?

Оюу толгойн татварын маргаан одоо ч дуусаагүй байгаа. Мөн одоогоос 4 жилийн өмнө буюу 2021 онд ч $RIO-н төлөөлөл тухайн үеийн ЗГ-тай хэлэлцээр хийхийг оролдсон. Тухайн үед $RIO-н тал Оюу толгойн 34%-д ногдох $2.4 тэрбумын зээлийг 100% тэглэх санал гаргаж байв. Одоо бид баялагтаа эзэн, ард түмэндээ хишиг хүртээнэ гэж попрохоосоо илүү тогтвортой үргэлжлэх боломжтой зохицуулалт хийж хамгийн том гаднын хөрөнгө оруулалтын төслөө нэг талд гаргаж сайн жишиг болгох нь чухал байна даа.