Сонгуулийн ерөнхий хороо (СЕХ)-ны хуралдаанаар улс төрийн нам, эвслүүдэд энэ онд хэдэн ₮-ийн төрийн санхүүжилт олгохыг шийдэв. Бидний төлсөн татвараас санхүүжилт олгож байгаа хэрэг. Заа тэгээд хэнд хэдэн ₮ ногдохыг харцгаая. 

🧯 МАН ба АН-ын давамгайлал

Монгол Улсад намуудад төрөөс санхүүжилт олгох эрх зүйн үндэс анх 2005 онд тавигдаж байв. Харин 2023 онд Улс төрийн намын тухай хуулийг шинэчилснээр 2024 оноос эхлэн УИХ-д суудал авсан гэлтгүй, сонгуульд нийт сонгогчийн 1%+ санал авсан бүх нам, эвсэлд авсан саналтай нь хувь тэнцүүлэх зарчмаар санхүүжилт олгодог болсон. Тэгвэл энэ онд тэдэнд нийт ₮6.7 тэрбумын санхүүжилт олгох нь. Үүнээс уламжлалт том намууд бялууны ихэнхийг хүртжээ. Нийт санхүүжилтэд эзлэх %-иар нь харвал,

• 1️⃣ МАН: 41.2%
• 2️⃣ АН: 38.4%
• 3️⃣ ИЗНН: 5.4%
• 4️⃣ Үндэсний эвсэл: 4.4%

🔍🔦 Аудитын шүүлтүүр 

Том зургаараа 2025-2026 онд улс төрийн намуудад нийтдээ ₮13.6 тэрбумыг олгосон. Харин өнгөрсөн жилийн санхүүжилтэд хийсэн аудитаар зориулалтын бусаар ашигласан зөрчил илрүүлэн, 2026 оны санхүүжилтээс ₮191.5 саяыг хассан байгаа юм. Санхүүгийн сахилга батыг намуудаар ангилж үзвэл, 

• 👀 АН-ын бүрэн зарцуулалт: Тэд 2025 онд авсан санхүүжилтээ бүрэн зориулалтын дагуу зарцуулсан тул 2026 онд ₮0-ийн хасалттай буюу төлөвлөсөн санхүүжилтээ бүрэн авч.
• 💰 Үндэсний эвслийн өндөр торгууль: Тус эвсэл 2026 онд авах ёстой байсан дүнгийнхээ 22.8%-ийг аудитын шаардлагаар хасуулсан нь намууд дундаа рекорд тогтоов.
• ⚠️ МАН ба ХҮН нам: Эрх баригч МАН ₮51.6 сая, ХҮН нам ₮44.1 саяыг тус тус хасуулсан нь тэдний санхүүгийн хяналтын механизмд сул тал байгааг харууллаа.
• 👌 Санхүүжилтгүй үлдсэн Үнэн ба Зөв нам: Тус нам 2024 оны сонгуулиар 1%-ийн саналын босгыг давсан ч хуульд заасан 4 төрлийн хууль ёсны орлогогүй байсан тул 2025-2026 онд санхүүжилтгүй үлджээ.

Эцэст нь… Уул шугамандаа нам, эвслүүд төрийн санхүүжилтийн 20%-иос доошгүйг нийгмийн бүлгүүдийн оролцоог дэмжихэд, 15%-иос доошгүйг иргэдийн улс төрийн боловсролд, 15%-иос доошгүйг бодлогын судалгаа, дотоод ардчилалд зарцуулах ёстой. Яг ингэж зарцуулж байгаа эсэхийг нарийн хэмжихгүй бол эргэлзээтэй л юм.