ДЭЛХИЙН КРИПТО ЗАХ ЗЭЭЛ 2021 ОНД

Крипто зах зээлийн үнэлгээ   

2021 оны онцлох сэдвүүдэд критовалютын зах зээлийг оролцуулахгүй байж яаж болох билээ. Түүхэндээ анх удаа $3 их наядын үнэлгээнд хүрсэн крипто зах зээлд олон сонирхолтой үйл явдлууд болж өнгөрлөө. Эдгээрээс цухас дурдвал:

• $2.18 их наяд: 2021 оны эцсээрх крипто зах зээлийн үнэлгээ.
• $3 их наяд: Крипто зах зээлийн үнэлгээ 11-р сард түүхэндээ анх удаа $3 их наяд хүрч, $2.90 их наяд үнэлгээтэй хаагдсан. Тухайн үед Биткойны үнэлгээ $1.27 их наяд байсан ба нийт зах зээлийн үнэлгээний 44%-ийг бүрдүүлж байв.
• 35%: 2021 онд крипто зах зээлийн үнэлгээ 35%-иар өсжээ.
• $130 тэрбум: Өдрийн дундаж арилжааны хэмжээ.
• 60%: Оны эцсийн байдлаар Эфериум (20%) болон Биткойн (40%) хамтдаа крипто зах зээлийн үнэлгээний 60%-ийг бүрдүүллээ. 
• $69 мянга: Биткойн 2021 он 11 сарын 10-ны өдөр түүхэн дээд түвшинд буюу $69 мянгад хүрсэн билээ.
• 16,260: Криптовалютын тоо.
• 451: 2021 онд дэлхий дээр 451 крипто бирж үйл ажиллагаа явуулжээ.
• 2 секунд: Дэлхий дээр 2 секунд тутам криптотой холбоотой сошиал пост гардаг.
• 67%: 1980 оноос хойш төрсөн хүмүүс буюу Millienials-ийн 67% нь алтнаас илүүтэй Биткойн худалдан авахыг илүүд үздэг.

2021 оны онцлох төсөл: Solana (SOL) 

2021 оны дэлхийн зах зээлийн хамгийн онцлох төсөл нь Солана байлаа. Тус блокчэйн төсөл Эфериум платформын гол өрсөлдөгчдийн тоонд зүй ёсоор багтдаг. Уг төсөл блокчэйн хөгжүүлэгчдэд бага зардлаар Dapps, NFT болон токен зэргийг хийх боломж олгосон аж.

Яагаад энэ төсөл шилдэг нь гэж?  

• Өсөлт 115x: 2021 оны эхэнд $1.52-оор арилжаалагдаж байсан тус экосистемийн үндсэн койн (SOL) нь оны эцсээр $175-д хүрчээ. Энэ нь ойролцоогоор 11,520%-ийн өсөлт буюу оны эхэнд та $100-оор хөрөнгө оруулсан бол 12 сарын 31 гэхэд $11,512-тай болох байжээ. WOW!
• Хурд: Зах зээлийн үнэлгээгээрээ Биткойны дараа 2-т эрэмбэлэгддэг Эфериум нь 1 секундэд 12 гаруй гүйлгээг гүйцэтгэж байгаа бол Соланагийн экосистем нь секундэд 3 мянга гаруй гүйлгээг төвөггүй гүйцэтгэдэг аж.
• Шимтгэл: Тус койноор гүйлгээ хийх дундаж зардал нь манай улсын банк доторх гүйлгээнээс 100 дахин бага буюу ₮1 гээд л бод.  Блокчэйнтэй харьцуулахад банк арай л өндөр шимтгэлтэй юу?

2022 онд

Солана төслийн туршилтын бета хувилбар нь эцэслэгдэж, үндсэн хувилбар луугаа шилжих төлөвтэй байна. Ингэснээр амжилтгүй хийгдэх гүйлгээний хэмжээ нь буурч, түрүү онд 2 ч удаа унасан системийн асуудлаа шийдчихнэ гэнэ шүү. 

2021 оны онцлох NFT: Bored Ape Yacht Club

2021 оны шилдэг NFT төслөөр Bored Ape Yach club тодорч байна. Тус цуглуулга 10 мянган ширхэгтэй бөгөөд зах зээл дээр хамгийн хямд нь 40 ETH буюу ₮400 саяын үнэлгээтэй байна.

Ямар ид шидтэй NFT вэ? 

NFT-г эзэмшигч нь Bored Ape Yacht Club-ийн коммюнитид орж, төрөл бүрийн арга хэмжээнд уригддаг аж. Тус коммюнитиг төлөөлөх алдартнуудын дунд Эминэм, Стефен Карри, Джимми Фэллон тэргүүтэй эрхмүүд бий. Тэгэхээр уг NFT-г эзэмших нь таныг эдгээр хүмүүстэй хамт нийгэмд тустай үйл ажиллагаанд оролцох болон хамт үдэшлэгт явах боломжийг олгох юм. 

Сонирхуулахад

Bored Ape Yacht Club-ийн бүх NFT арилжаалагдаж дуусан ч зах зээлд эрэлт өндөр байсан учир нэмж 10,000 сармагчныг программын аргаар мутацжуулж, “Mutant Ape Yacht Club” гэх өөрийн дүү цуглуулгыг гаргаад байна. Уг цуглуулгын давуу тал нь өөрийн ах болох Bored Ape Yacht Club-тай бараг ижил хэмжээний олон эрхийг эдлэх бөгөөд аливаа арга хэмжээнд ах дүү 2 маань байнга хамт орох боломжтой байдаг.

Цаашид: Metaverse 

Виртуал амьдралыг бидэнд санал болгож буй энэ төсөлд хувцас загвар болон видео тоглоомын томоохон компаниуд бэлтгэлээ хангаж байгаа гэнэ шүү. Уг зах зээл нь ирээдүйд крипто салбараас 10 дахин их буюу $30 их наядын үнэлгээнд ч хүрэх магадлалтай аж. 

• Хувцас загварын компаниуд: Nike (NKE) компани өөрийн Nikeland-ийг виртуал ертөнцөд аль хэдийн байгуулсан бол Adidas компани виртуал ертөнцөд үл хөдлөх хөрөнгө худалдан авч, алдартай NFT коллекцтой хамтарсан байна. Тансаг зэрэглэлийн брэнд Louis Vuitton(LMVH) нь төсөл NFT цуглуулах боломжтой виртуал ертөнцийг туршсан л гэнэ шүү.
• Видео тоглоомын салбарынхан: Ubisoft (UBSFF) өөрийн хөгжүүлж буй виртуал ертөнцөөрөө дамжуулан тоглоомын хорхойтнуудыг орлого олох боломжийг нэмэгдүүлжээ. Fortnite тоглоом Tрэвис Скот болон, Ариана Гранде нартай хамтран анхны MetaVerse дэх хөгжмийн тоглолтыг зохион байгуулсан аж. 

Туршигдаж буй төсөл

Одоогоор блокчэйн дээр MetaVerse-ийг хөгжүүлж буй хамгийн амжилттай төсөл нь  “Decentraland” аж.  Хэдий олон төслүүд виртуал ертөнцийг хөгжүүлж байгаа ч  төлбөр тооцоогоо критовалютаар шийдэж MetaVerse-ийн туршилтыг амжилттай хэрэгжүүлж байгаа нь “Decentraland” гэнэ дээ.  Уг төсөл дээр худалдан авалтыг хийх гадна уран зургийн үзэсгэлэн дуудлага худалдаа хүртэл зохион байгуулагддаг аж. Энэхүү төсөлд 7 хоног бүр 300 мянга орчим тоглогч идэвхтэй байдаг бөгөөд виртуал ертөнцөд орших газраа $2.43 саяар худалдаалсан гэнэ дээ. Хиймэл ертөнцөд ч гэсэн амьдрах газар хэрэг болох юм гэж үү?

МОНГОЛЫН КРИПТО ЗАХ ЗЭЭЛ 2021 ОНД 

Манай дотоодын крипто зах зээл ч бас нэлээн үйл явдалтай болж өнгөрлөө. Өнгөрсөн оны дотоодын зах зээлийг эргэн харвал эхний 3 улиралд АрдКойн (ARDX)-ны халуурал, $30 саяар даатгагдсан Coinhub (CHB) крипто бирж, дуулиант Inflation Hedging Coin (IHC) зах зээлийг доргиож байв. Гэтэл оны сүүлийн улиралд 4 байсан токены тоо 41 болтлоо өсөж, токеноор бороо орох нь тэр ээ. 

Тоогоор илэрхийлбэл:

• 41: МУ-д байгаа нийт криптовалютын тоо.
• 14: Дотоодын крипто биржийн тоо.
• ₮475.4 тэрбум: 2021 онд анхдагч зах зээлээс татсан хөрөнгө оруулалтын хэмжээ ₮475.4 тэрбум байв. Үүнд зөвхөн IEO-оор хөрөнгөө татаж дууссан 20 криптовалютыг тооцсон ба хөрөнгө таталтаа түр хойшлуулсан, биржийн бус зах зээлээс хөрөнгө татсан, эсвэл хөрөнгөө татаж дуусаагүй байгаа токенуудыг хасаж тооцсон болно.
• ₮142.5 тэрбум: Цахилгаан станц барих төслөөрөө Calleum токен оны хамгийн өндөр хөрөнгө оруулалт татсан токен болов.

Дотоодын койн, токенууд

• Хамгийн их өссөн: Дотоодын зах зээлд нэгж бүр нь ₮1-өөр гарч байсан АрдКойн (ARDX) нь оргил үедээ ₮474 хүрч, оны эцэст ₮113.03-өөр хаагдлаа. Харин IEO хийсэн үнээс нь тооцвол 13 дахин өссөн Inflation Hedging Coin (IHC) тэргүүлж байна.
• Хамгийн их буурсан: Elf-Verse(ELFC) койн нь анхдагч зах зээлд санал болгосон ₮0.3 үнэлгээнээсээ 63%-иар буурч, оны эцэс гэхэд ₮0.11 болжээ. 
• Биржийн криптовалютууд: Дотоодын зах зээлийн 14 биржийн 9 нь өөрийн гэсэн токентой болжээ.
• IEO vs ICO: Дотоодын зах зээл дээр арилжаалагдаж буй нийт криптовалютын 20 нь IEO хийсэн бол үлдсэн нь ICO хийжээ. Харин АрдКойн болон Trade (TRD) төслүүд анхны хөрөнгө оруулалт татан төвлөрүүлээгүй юм.
• Ногдол ашиг тараадаг токенууд: Coinhub болон Trade токенууд хамгийн их ногдол ашиг тараажээ. Мөн хэрэглэгчдээ токен болон NFT-ээр урамшуулдаг MongolNFT (MNFT), ZesCoin (ZESC), WorldPlusCoin (WPL) токенууд манай зах зээлд байгаа аж.
• Койн vs токен: Дотоодын крипто зах зээл дээр Corex (CRХ) төсөл нь блокчэйнтэй койн бөгөөд бусад криптовалютууд бүгд л токен гэсэн ангилалд багтаж байна. 41 криптовалютуудын 1 нь л койн гэсэн ангилалд багтаж буй нь энэ дээ. Гэхдээ бид ерөнхийд нь койн гэж ярьж, бичээд хэвшжээ. 

ЗОХИЦУУЛАЛТ!

Улс орнуудын зохицуулалтын явц 

Шинэ нэр томьёо, технологи, тренд бий болсны дараа хууль эрх зүйн орчны зохицуулалт орж ирдэг ёс жаягийг криптогийн салбар ч мөн дагаж байна. Төвлөрсөн бус, хэн нэгэн байгууллагаас хараат бус, технологийн шийдлийг ашиглан өөрөө өөрийгөө зохицуулаад явна хэмээх зарчмаар ажилладаг крипто зах зээлийг зохицуулах шаардлага байна уу? хэмээн та бодож магадгүй л юм.

Гэхдээ зохицуулалтын гол шийдэх асуудал бол уг салбарт үйл ажиллагаа явуулж буй байгууллагууд, биржүүдийг бүртгэлжүүлж, улсаас татвар хурааж авах чухал ажил бий тул тодорхой хэмжээний зохицуулалт байх учиртай юм шүү. Харин 2021 оны байдлаар дэлхий даяар ямар зохицуулалт хийснийг харцгаая. 

Улс орнуудын зохицуулалт

• Америк: Яах учраа олохгүй байсаар тэд 2021 оныг үдлээ. Криптовалютыг Үнэт Цаасны Арилжааны Хороо (SEC) нь үнэт цаас, Түүхий Эдийн Фьючерсийн Арилжааны Комисс (CFTC) нь түүхий эд, харин Сангийн яам нь валют хэмээн 3 өөр тодорхойлолт өгөөд буй юм. Харин ерөнхийлөгч Жо Байдений $1 их наядын дэд бүтцийн хуульд криптовалютын арилжаанаас хэрхэн татвар суутгах талаар тусгасан. Гэвч энэ хуульд брокер арилжааны мэдээллийг бүртгэж, мэдээлэх үүрэгтэй гэж заасан ч брокер гэж яг хэнийг нэрлэж буй нь бас л тодорхой бус. Дээр нь энэ хуулийн хэрэгжилт 2024 оны 1-р сараас наашгүй гэнэ дээ.
• Хятад: Тэд криптовалютыг хайр найргүй хатуу хориглов. Хятад  2017 онд ICO-аар дамжуулан хөрөнгө оруулалт татахыг хориглосон бол 2021 онд криптовалютын олборлолт, арилжаа болон бүх төрлийн дижитал хөрөнгийг бүр мөсөн хориглов. Шалтгаан нь блокчэйн дээр суурилсан дижитал юанийг гаргах болсонтой холбоотой юм. Гаднын гэсэн юм бүхний үзэж чаддаггүйгээс хойш өөрсдөө л бүгдийг хийнэ гэж зүтгэх юм даа. 
• Эль Сальвадор: Эль Сальвадор криптовалютыг төлбөрийн хэрэгслээр хүлээн зөвшөөрсөн анхны улс болж, засгийн газар нь Биткойныг хэд хэдэн удаа худалдан авсан. Ийнхүү улсын хэмжээнд 1,370 буюу $64.7 саяын үнийн дүн бүхий Биткойныг эзэмших болжээ.
• Монгол: Дэлхийн хамгийн том гүрэн ч зохицуулалтаа яаж хийхээ мэдэхгүй будилж суухад манай улс 2021 ондоо “Виртуал хөрөнгийн үйлчилгээ үзүүлэгчийн тухай хууль”-ийг батлуулж чадлаа. Ийнхүү зөвхөн дээрх хуулийн дагуу үйл ажиллагаа явуулж буй биржээр дамжуулан олон нийтэд криптовалютыг санал болгох, худалдахыг хүлээн зөвшөөрсөн юм. 2022 онд Монголд үйл ажиллагаа явуулж буй 14 биржүүд бүгд зөвшөөрлөө авч чадах уу гэдэг сонин асуулт үүсэж буй юм. Энэхүү зохицуулалт нь ерөнхийдөө крипто биржүүдийг хянах, зохицуулах зорилготой юм. 

Эцэст нь, манай улсын хувьд 2021 он бол яах аргагүй крипто салбар BOOM хийсэн жил байлаа. Гэхдээ койн, токен гаргаж буй нэгнийгээ даган баясаж, хэн дуртай нь IEO, ICO-р дамжуулан хөрөнгө оруулалт татсан нь зах зээл дээр томоохон эрсдэлийг бий болгож буйг нуух юу байх вэ. Харин энэ онд цэгцэрч, крипто салбар маань мэргэжлийн түвшинд шат ахих өлзийтэй сайхан ерөөлийг дэвшүүлээд өнөөдрийн дугаараа өндөрлөе!