Монгол Улсын нийт гадаад өр 2026 оны эхний улиралд $40.2 тэрбумд хүрч, түүхэн шинэ босгыг давлаа. Сүүлийн 11 жилийн жил бүрийн I улирлын статистик дунд ийм өндөр дүн байгаагүй хэрэг. Энэ өрний цаана ямар түүх нуугдаж байна вэ? 

🏄 Дуслыг хурааж далай гэдгийн өөр утга

Сүүлийн 11 жилийн хугацаанд манай улсын гадаад өр тасралтгүй хуримтлагдсаар бараг 2 дахин нэмэгдэв. 2015 оны эхэнд $21.6 тэрбум байсан өр 2020 онд $30.5 тэрбум болж тэлсэн бол одоо дахиад $10 тэрбумаар нэмэгдчихээд байна. Энэ нь дотоодын хуримтлал дутмаг, эдийн засаг тэлэхийн хэрээр гадаад зээлээс хамааралтай хэвээр байгааг илтгэж буй.

🧨 Өрийн бүтэц: Юу өсөж, юу буурав?

Одоо байгаа нийт өрийн өсөлтийг салбараар нь ангилж үзвэл бүтцийн томоохон өөрчлөлтүүд харагдана.

• 🗼 Компани хоорондын зээллэг (ШХО): Нийт өрийн хамгийн том хэсэг буюу 46.3% нь компани хоорондын зээллэг аж. Энэ ангиллын дүн жилийн өмнөхөөсөө $964 саяар өссөн нь уул уурхайн төслүүдийн хөрөнгө оруулалттай холбоотой.
• 💰 Арилжааны банкнууд: Банкнууд гаднаас эх үүсвэр татах нь идэвхэжсэн тул гадаад өр нь 32% огцом өсөж, $4 тэрбумд хүрэв. Харин бусад салбарын өр 6.8% өсөж, $8 тэрбум болсон байна.
• 🏦 Төв банк: Харин нөгөө тал Монголбанкны гадаад өр 8.6% буурч $1.1 тэрбум болсон нь цор ганц буурсан үзүүлэлт юм. 

🐋 ЗГ-ын өр ба валютын хамаарал

ЗГ-ын нийт өр төгрөгөөр илэрхийлбэл ₮35.8 их наядад хүрчээ. Үүний 94.6%-ийг гадаад өр эзэлж байгаа нь төсөв ханшийн савлагаанаас туйлын хамааралтайг батална. Нөгөөтээгүүр, ЗГ-ын дотоод өр 43.6% огцом тэлсэн байна.

• 🧨 Хүүгийн дарамт нэмэгдсэн үү? 2026 оны I улиралд өрийн үндсэн төлбөрт ₮2 их наяд, хүүгийн төлбөрт ₮409.8 тэрбум төлжээ. Үндсэн төлбөр 4.9% буурсан ч хүүгийн төлбөр 5.5% өссөн нь зээлийн өртөг нэмэгдсэнийг харуулна.

Эцэст нь... Цаашид экспортын орлогыг эрс нэмэгдүүлж, өрийн удирдлагыг чангаруулахгүй бол төсөв нь өрийн хавханд орох эрсдэл харагдаж байна даа. Ирэх онд ЗГ өрийг ₮57 их наяд руу зүглүүлнэ гээд байгаа. Юу л болдог бол доо. Шинэхэн дарга нар нь бондуудынхаа төлөлтийг зохицуулна байгаа даа?