Авах эсэх нь тодорхойгүй хэр нь монголчуудыг 2 талцуулсан ногдол ашгийн асуудал дээр ЗГ “Оюу толгой ХХК” 2027 онд ногдол ашиг олгохоо захидлаар мэдэгдсэн хэмээн бат араанд нь оруулах шиг боллоо. 

$RIO-н ногдол ашгийн түүх 

Өдгөө Rio Tinto (RIO) дэлхийн 34 оронд үйл ажиллагаа явуулж буйгаас Гвинейд 2, Мадагаскарт 1, Монголд 1, Аргентинд 1 буюу 4 улстай 5 уул уурхайн төсөл дээр хамтарсан хувь эзэмшилтэй үйл ажиллагаа явуулж буй. Цаашлаад, хөгжүүлэлтийн шатандаа явж буй 4 төсөл бий. 

• Улс орнуудын ЗГ-тай хамтарсан 5 төслөөс 1-т нь буюу 2023 онд анх удаа Мадагаскарын ЗГ-тай хамтарсан QMM төслөөс ногдол ашиг болгон $12 саяыг тараах шийдвэр гаргаж байв. Гэсэн ч амласан хугацаанаас 2 жилийн дараа $13.7 саяыг ногдол ашиг болгон тараажээ. 

Эзэмшлийн харьцаа

Rio Tinto-н төрийн оролцоотой 5 төслийг харахад ЗГ-ууд ногдол ашиг бараг авдаггүй. Үүнээс Симанду орд 2025 онд анхны ачилтаа хийсэн буюу 2028 оноос бүрэн хүчин чадалдаа хүрнэ. Өөрөөр бол ногдол ашиг тараах хэмжээнд хүрээгүй байгаа. 

• Ерөнхийдөө, ногдол ашиг тараахын тулд уурхайн орлогоос эхлээд үйл ажиллагааны зардал, роялти, татвар, банкны болон хувь нийлүүлэгчийн зээлийг төлж, үлдсэнээс нь л хувьцаа эзэмшигчдэд тараана. Эсрэг талд роялти ашгаас биш борлуулалтаас тооцогддог тул улс орнууд ногдол ашиг хүлээхийн оронд татвар, роялтиар өгөөжөө авах замыг сонгодог бололтой. 
• Гвиней CBG уурхай 1973 оноос хойг үүнийг гэрээндээ шууд тусгаж, эзэмшиж буй 49%-д ногдох ногдол ашгаас ч их дүнгээр буюу ашгийн 65%-ийг татвараар авч иржээ

Эцэст нь… ЗГ 2027 онд ₮3 их наяд буюу ойролцоогоор $833 саяыг авна гээд л байгаа. Үүнийг 34%-д ногдох хувь гэж үзвэл “Оюу толгой” ХХК нийт $2.4 тэрбумыг тараах хэрэгтэй болно. Энэ бол Rio Tinto-н группийн хэмжээд энэ оны эхний хагас жилд $3.8 тэрбумын чөлөөт мөнгөн урсгалтай байсан гэхээр хаанаас, хэрхэн ногдол ашиг тараах нь маш сонирхолтой.