Энэ намрын чуулганаар хувийн тэтгэврийн сангийн тухай хуулийн төсөл ахин өргөн баригдаж хэлэлцэгдэж байгаа билээ. Тэгвэл тус хуулийн төслөөр юуг, яаж өөрчлөх гээд байгаа вэ? 

Өнөөгийн нөхцөл байдал болон асуудал

Одоогийн тэтгэврийн тогтолцоо нь НДШ төлөгсдийн төлсөн шимтгэлийг шууд тэтгэвэр болгон зарцуулдаг тул тэтгэврийн насныхны дийлэнх нь тэтгэвэрт гарахдаа мөнгөн хуримтлал үүсгэж чаддаггүй. Үүнээс гадна хамгийн том асуудал бол тэтгэврийн даатгалын сан (ТДС) тэлсээр өдгөө НДС-гийн зардлын 80%-иас дээш хувийг эзлэх болсон төдийгүй сүүлийн 13 жил алдагдалтай ажилласан гэдгээрээ муу нэртэй луу данстай сан болоод байгаа. 

• Гялтайх юмгүй: ТДС-д ашигтай ажилласан жил тун цөөн төдийгүй алдагдлыг нь төсвөөс шууд татаас олгож тэнцвэржүүлдэг. Тухайлбал, өнгөрсөн 11-р сард ТДС-гийн орлого ₮2.5 их наядад хүрсэн ч зардал нь ₮3.3 их наяд болж төсвөөс ₮620 тэрбумаар тус сангийн алдагдлыг тэнцвэржүүлэх гэж олгосон байна.
• Үүнээс харвал НДШ төлж буй иргэнд ТДС-д хамгийн их мөнгө төлдөг ч тэтгэвэрт гарах үедээ хуримтлал ч үгүй, авч байгаа тэтгэвэр нь дундаж цалингийн хаана ч хүрэхгүй байх жишээтэй. Тэгвэл хувийн тэтгэврийн сан юуг өөрчлөх билээ? 

Тэтгэврийн давхар тогтолцоо

Хувийн тэтгэврийн сангийн шийдэх хамгийн эхний асуудал бол тэтгэвэр авагсдын ирээдүйн баталгаа буюу тэтгэвэрт гарахдаа улсын болон хувийн сангаас тэтгэвэр авах боломж юм. Түүнчлэн хуулийн төсөлд, 

• Хувийн тэтгэврийн санг хөрөнгө оруулалтын менежментийн компаниуд удирдах бөгөөд Монголбанкны бодлогын хүүгээс багагүй өгөөжтэй байхаар тусгаад буй. 
• Өв: Олон жил яригдаж буй тэтгэврийн реформын нэг хэсэг бол тэтгэврийг өвлөгддөг болгох. Энэ ч утгаараа тус хуулийн төсөлд хувийн тэтгэврийн санд цугласан мөнгийг өвлүүлэх талаар тусгасан аж. 
• Одоогоор бидний НДШ-ийн 24%-ийн 17%-ийг нь ТДС-руу ордог. Үүний 8.5%-ийг нь ажилтан, 8.5%-ийг ажил олгогч гэх замаар төлж байгаа. Тэгвэл шинэ хуулийн төслөөр, 17%-ийнхаа 4%-ийг хувийн тэтгэврийн санд төлөх сонголтыг бий болгож байгаа юм. 

Эцэст нь… Хууль нь л батлагдаагүй болохоос хувийн тэтгэврийн сангийн үйлчилгээ практикт хэдийнээ нэвтэрсэн. Ямартай ч олсноосоо илүү зарлагатай байдаг НДС-гийн тогтолцоо шинэчлэгдэхгүй бол насаараа НДШ төлөөд түүнийхээ үр шимийг хүртэхгүй байсаар дээшээ явах вий дээ.